Éire san 21ú hAois

Ní haon fháidh mise, agus is deacair a rá cad é go baileach atá i ndán don tír. Dá mbeadh liathróid chriostail nó ordóg feasa agam, bheinn in imnhe faisnéis bheacht a thabhairt. Ach cé nach bhfuil bua na fáidheoireachta agam ná aon bhua osnadúrtha eile, déanfaidh mé mo dhícheall cur síos a dhéanamh ar an saol atá romhainn.

Ar an gcéad dul síos, tá fúm a bhfuil i ndán don Ghaeilge a aibhsiú. Ansin pléifidh mé fadhb na bochtaineachta. Déanfaidh mé trácht ar an gcóras oideachais san 21ú haois, agus mar fhocal scoir léireoidh mé tionchar na ríomhairí ar ár saol.

Bhí stair chorrach ag an nGaeilge agus caithfear admháil go bhfuil a lán fadhbanna le sarú aici fós. I mo thuairimse, tá gach cosúlacht ar an scéal go bhfuil todhchaí iontach i ndán di. Tá Teilifís na Gaeilge ar an bhfód anois. Cabhraíonn sé go mór le daoine sa Ghaeltacht agus sa Ghalltacht. Is iontach an áis teagaisc í do theaghlaigh atá ag iarraidh a bpáistí a thógáil le Gaeilge. Tá íomhá óg, bhríomhar á cruthú aici. Ní haon ribín réidh deacrachtaí na teanga, ach ní fál go haer iad ach oiread. Is dúshlán do Theilifís na Gaeilge na fadhbanna seo. Má chuirtear chuige mar is cóir, beidh ionad mór ag an nGaeilge inár saol. Tír gan teanga, tír gan anam: ba bhoichte sinn gan í. Beidh éileamh, dá bharr, ar Theilifís na Gaeilge.

Is fadhb phráinneach í an bhochtaineacht. Níl an bhochtaineacht chéanna ann inniu is a bhíodh, ach ní féidir a shéanadh go bhfuil daoine inár measc nach bhfuil pingin rua acu. Gineann bochtaineacht fadhbanna eile agus loitear dínit an duine. Déanann cumainn ar nós Chumann Naomh Uinseann De Pól an-chuid ar son na mbocht in am an ghátair. Tugann siad tacaíocht agus comhairle dóibh siúd atá in umar na haimléise. San aois romhainn beidh eagraíochtaí mar seo fliúirseach. Beidh daoine níos carthanaí ann. Táim dóchasach go mbeidh saol na bhfuíoll againn i bhfochair a chéile gan chíos, cás ná cathú orainn.

Fágann ceatadán mór den aos óg an scoil gan ach cailiochtaí suaracha oideachais acu. Tá a fhios acu nach bhfuil i ndán dóibh ach feitheamh fada ar scuainí dífhostaíochta – ag brath go huile is go hiomlán ar an stát, nó ag triall ar an mbád bán. Ní fiú tada a gcailiochtaí suaracha chun post fiúntach a ghnóthú nó chun dul chun cinn a dhéanamh sa saol.

Ba cheart don chóras oideachais ábhair phraiticiúla a chur ar fáil do na daltaí nach bhfuil buanna acadúla acu, conas dul i ngleic leis an morgáiste, conas aire a thabhairt do leanaí agus a leithéid. Ba cheart daltaí a bhfuil fúthu dul ar an ollscoil a ullmhú chun leas a bhaint as an leabharlann, agus conas staidéar neamhsplách a dhéanamh.

Ba cheart breis béime a chur ar chluichí. Caithfear an corp a fhorbairt i dteannta na hintinne. Muna bhfuil cothramaíocht agus sonas i saol an duine óig, muna bhfuil siad sláintiúil, ní bheidh siad in inmhe tairbhe a bhaint as a gcailíochtaí acadúla.

Sa chéad seo chugainn beidh áit lárnach éigeantach ag an gcorpoideachas ar shiollabais scoile, agus mar a deir an mana, ‘Mens sana in corpore sano,’ beidh intinn shláintiúil i gcorp sláintiúil. Tá bearna idir an gnáthshaol agus an córas oideachais, ach creidim go diongbháilte go mbeidh na fadhbanna thuasluaite á réiteach, agus go mbeidh feabhsaithe as cuimse déanta chun leasa na ndaltaí san 21ú haois.

Beidh páirt an- tábhachtach ag ríomhairí inár saol. Más áil linn, beimid in inmhe ár siopadóireacht a dhéanamh ar an ríomhaire, gan bacadh le turas a thabhairt ar an ollmhargadh. Ní lia duine ná a tuairim, ach is í mo thuairimse go mbeidh ríomhaire i ngach teach i ngach cearn den tír. Tá athruithe as cuimse i ndán dúinn.

Todhchái na Gaeilge, fadhb na bochtaineachta, feabhsaithe oideachais, tábhacht na ríomhairí, tá an-chuid oibre le déanamh againn, ná ní haon ribín réidh na fadhbanna go léir, ach má chuirtear chuige mar is cóir, beidh an lá ag lucht an mhisnigh, agus ceapaimse, pé ní, go bhfuil saol úrnua romhainn san 21ú haois.

Foinse: Feasta agus an scríbhneoir/CMG