Filíocht sa Rang Gaeilge

Treoir

Is iontach an rud í an fhilíocht chun tacú leis an obair ar fad a bhíonn ar siúl agat sa rang Gaeilge. Ní chiallaíonn sé sin, áfach, nach féidir an fhilíocht a úsáid mar chroí-lár an cheachta. Is féidir í a úsáid don rang léitheoireachta, scríbhneoireachta agus comhrá agus toradh an-mhaith a bheith ann sa trí chinn acu.

Níl aon riail ann a deir gur ghá do na daltaí scéal ón téacsleabhar a léamh i gcónaí agus tugann an saoirse seo deis don mhúinteoir an fhilíocht a shníomh isteach sa rang ar bhealach a bhíonn taitneamhach do na daltaí. Mar an gcéanna leis an rang scríbhneoireachta, is féidir leis an rang dánta a scríobh mar scríbhneoireacht chruthaitheach agus bainfidh siad lán-taitneamh as. Sa rang comhrá, is féidir dán a úsáid chun spéis a mhuscailt sna daltaí i leith ábhair éagsúla chun go mbeidh siad ag iarraidh a thuilleadh a fhoghlaim faoi.

Filíocht agus comhrá - conas?

Is í an áit is mó a bheidh an fhilíocht á húsáid agat ná ag tús an cheachta chomhrá. Is féidir dán nó dánta, dar ndóigh, a thógáil isteach agus iad a léamh do na daltaí chun go bhfaighidh siad réamhrá beag don ábhar a bheidh idir láimhe acu sa rang Gaeilge ar feadh tamaillín. Is dócha go mbíonn an bealach seo níos éifeachtaí leis na hardranganna mar nach mbíonn ort an méid céanna míniúcháin a thabhairt ar fhoclóir an dáin.

Chomh maith leis sin, is féidir feidhm a bhaint as dánta má theastaíonn uait rang le comhrá amháin a bheith agat mar go mbíonn sé mar dhaingniú ar an áhar atá déanta. Má bhaintear úsáid as dán leis an rang, ní ghá go mbeadh orthu an dán sin a fhoghlaim. Is féidir, mar a dhéantar sa Bhéarla, an dán a úsáid ar go leor fáthanna eile agus má dhéantar sin bainfidh na daltaí níos mó taitnimh as an bhfilíocht mar go mbíonn siad á cloisteáil go minic agus nach ndéanann siad ionannú idir filíocht agus foghlaim.

Filíocht agus léitheoireacht

Is féidir go leor feidhme a bhaint as dánta nuair a bhaintear úsáid astu mar an bhunchloch sa rang léitheoireachta. An príomhbhua a bhaineann len’ é sin a dhéanamh ná go mbíonn éagsúacht ar fáil do na daltaí sa rang léitheoireachta agus nach ndéanann siad cineál ‘switch off’ nuair a thosnaíonn an múinteoir ar scéal nua a mhúineadh.

Tá cúpla bealach chun an dán a úsáid:

Tá go leor féidireachtaí eile ann chomh maith agus braitheann an modh múinte ar an múinteoir féin, dar ndóigh, ach tá buanna faoi leith ag baint le cuid de na bealaí múinte thuas nach ngabhann leis na cinn eile. Ceann acu sin ná an teoiric nach cóir aon rud a mhúineadh do na daltaí muna bhfuil tuiscint acu ar an rud sin i dtosach báire. Déanann sé seo go leor céille agus ní ghá cloí leis an bprionsabail sin in aon chor.

Tá sé tábhachtach go dtuigeann na daltaí an dán sul má thugann siad aghaidh ar é a léamh mar má dhéantar sin, beidh siad in ann an bhrí a chur trasna i dton agus i dtuin an ghutha agus iad á léamh os ard. Muna dtuigeann siad é, ní bheidh siad in ann seo a dhéanamh agus ní mhairfidh ceachtanna ar an dán ach ar feadh achar an-ghairid. Ar an lámh eile, má bhíonn míniúchán srl i gceist, mairfidh ábhar an cheachta ar feadh cúpla lá ar a laghad.

Conas a thugann tú faoi mar sin?

Is féidir úsáid a bhaint as cairt agus uaireanta, go háirithe leis na hísealranganna, bíonn an straitéis seo níos fearr i dtosach báire go dtí go dtéann siad i dtaithí ar an bhfocal scríofa.

Filíocht agus scríbhneoireacht

In ionad na daltaí a bheith i gcónaí ag scríobh litreacha nó freagraí nó pé rud é, is féidir uaireanta iarraidh orthu dán gairid (nó fada) a scríobh sa rang Gaeilge. Tógfaidh sé roinnt ullmhúcháin chun tús a chur leis seo agus seo a leanas an leagan amach bunúsach:

Bíonn an gníomhaíocht seo an-éifeachtach chun dul siar a dhéanamh ar nithe faoi leith mar go ndéantar daingniú ar an bhfoclóir in aon cheacht amháin agus cuirfidh na daltaí spéis ann mar go bhfuil gá acu riachtanais éigin a chomhlíonadh.